Zum Inhalt
Atelierby nealvdv
WerkbankKostenlos starten

Einstellungen

Zurück zur Karte

Handwerk · Betreiben

Mainframe

De machines achter je bankrekening: z/OS, COBOL, JCL en moderne tooling.

  • 9 Module
  • 255 Lernstunden

Mit diesem Handwerk kostenlos starten

WerkstattplanModule und Richtwerte für Lernstunden pro Rang
RangModuleStunden
Lehrling488
Compagnon392
Meister275
Gesamt9255

Die Lerninhalte auf dieser Seite gibt es vorerst nur auf Niederländisch.

Warum dieses Handwerk

Banken, verzekeraars en overheden draaien hun kernsystemen nog altijd op mainframes, ook in België, en die systemen verwerken elke dag enorme aantallen transacties. Tegelijk gaan veel ervaren mainframemensen met pensioen, waardoor wie het vak leert een schaars en gezocht profiel wordt. Je leert het klassieke vak en de moderne manier van werken: VS Code, Zowe, Git en API's.

Was du vorher brauchst

De leerlingmodules van Fundament; ervaring met programmeren helpt, maar COBOL en JCL leer je hier van nul. Je oefent op IBM Z Xplore, een gratis leeromgeving van IBM met echte toegang tot een mainframe.

Der Lehrplan

Module pro Rang

Jedes Modul hat Lektionen und eine Aufgabe mit einem Ergebnis, das jemand anderes prüfen kann. Die Stunden sind Richtwerte.

Dein Fortschritt

Du hakst Module auf diesem Gerät ab; nichts geht an einen Server. Auf der Werkbank speicherst du deinen Weg in einem Konto, reichst deine Aufgaben ein und bekommst das Meisterzeichen von Neal.

Lehrling

Die Grundlagen. Mit diesen Modulen und einer Compagnon-Prüfung wirst du Compagnon.

4 Module · 88 Std.

  1. Wat een mainframe is

    15 Lernstunden

    Je ontdekt wat een mainframe is, waarom organisaties ze blijven gebruiken en hoe IBM Z en z/OS in elkaar zitten. Je maakt je account op IBM Z Xplore en zet je eerste stappen.

    • IBM Z Xplore
    • TSO/ISPF
    • z/OS
    Lektionen, Aufgabe und was du danach kannst
    Was du danach kannst
    • Uitleggen waarom banken en verzekeraars voor hun kernsystemen nog mainframes gebruiken
    • De hoofdonderdelen van IBM Z en z/OS benoemen: LPAR's, adresruimten, subsystemen
    • Inloggen op een z/OS-systeem en er rondkijken via TSO/ISPF
    • Het verschil tussen batch- en online verwerking uitleggen met een voorbeeld uit het bankwezen
    Lektionen
    1. Een korte geschiedenis, van System/360 tot IBM Z
    2. Wie draait er vandaag nog op een mainframe, en waarom
    3. Hardware: betrouwbaarheid, beschikbaarheid, LPAR's
    4. z/OS en zijn subsystemen
    5. Batch en online
    6. Je account op IBM Z Xplore
    7. TSO en ISPF: de klassieke interface
    Die Aufgabe

    Werk de introductie-uitdagingen van IBM Z Xplore af en lever het bewijs (de badge of de voltooide uitdagingen). Schrijf daarnaast een uitleg van één pagina voor een collega-webontwikkelaar over wat er gebeurt in een mainframe als je in België een overschrijving doet, zonder namen van banken te verzinnen. Een Compagnon controleert de uitleg.

  2. Datasets en JCL

    22 Lernstunden

    Op z/OS heten bestanden datasets en start je werk met Job Control Language. Je leert datasets aanmaken en beheren en je eerste jobs schrijven en opvolgen.

    • JCL
    • ISPF
    • SDSF
    • DFSORT
    • IBM Z Xplore
    Lektionen, Aufgabe und was du danach kannst
    Was du danach kannst
    • Het verschil uitleggen tussen sequentiële datasets, PDS en PDSE, en VSAM
    • Datasets aanmaken, bewerken en kopiëren via ISPF en Zowe
    • Een JCL-job schrijven met JOB-, EXEC- en DD-statements en hem indienen
    • De uitvoer van een job in de spool lezen en een fout zoals een abend opsporen
    Lektionen
    1. Datasets: namen, soorten en catalogi
    2. PDS en PDSE
    3. VSAM in het kort
    4. JCL: JOB, EXEC en DD
    5. Utilities: IEBGENER, IEFBR14, SORT
    6. Jobs indienen en de spool lezen
    7. Return codes en abends
    Die Aufgabe

    Schrijf een reeks JCL-jobs die een dataset aanmaakt, er testdata in kopieert, de data sorteert en het resultaat in een nieuwe dataset zet. Lever de JCL en de jobuitvoer; een Compagnon dient je jobs opnieuw in op IBM Z Xplore en controleert dat ze met return code 0 eindigen.

  3. COBOL

    35 Lernstunden

    COBOL is de taal van de kernsystemen. Je leert COBOL-programma's lezen, schrijven, compileren en uitvoeren, met bestanden, records en decimale berekeningen.

    • Enterprise COBOL for z/OS
    • JCL
    • VS Code met IBM Z Open Editor
    • IBM Z Xplore
    Lektionen, Aufgabe und was du danach kannst
    Was du danach kannst
    • De vier divisies van een COBOL-programma herkennen en uitleggen
    • Een programma schrijven dat een bestand leest, records verwerkt en een rapport maakt
    • Exact rekenen met gepakte decimalen en uitleggen waarom dat voor geld belangrijk is
    • Een COBOL-programma compileren, linken en uitvoeren met JCL
    Lektionen
    1. Waarom COBOL nog bestaat
    2. Divisies, secties en paragrafen
    3. Data definiëren: PIC, niveaus en records
    4. Bestanden lezen en schrijven
    5. Rekenen met decimalen
    6. Compileren en uitvoeren met JCL
    7. Bestaande code lezen
    Die Aufgabe

    Schrijf een COBOL-programma dat een bestand met fictieve rekeningbewegingen in euro leest, per rekening het saldo berekent en een rapport maakt met totalen. Lever de broncode, de JCL en de uitvoer; een Compagnon draait het met een eigen testbestand en controleert de bedragen tot op de cent.

  4. Modern werken: Zowe en VS Code

    16 Lernstunden

    Je hoeft niet alleen in een groen scherm te werken. Met Zowe en VS Code werk je op het mainframe zoals in elk ander project: vanuit je editor en je terminal.

    • Zowe CLI
    • Zowe Explorer
    • VS Code
    • IBM Z Open Editor
    • Node.js
    Lektionen, Aufgabe und was du danach kannst
    Was du danach kannst
    • Zowe Explorer en Zowe CLI installeren en verbinden met een z/OS-systeem
    • Datasets en USS-bestanden bewerken vanuit VS Code
    • Jobs indienen en uitvoer ophalen via de Zowe CLI in een script
    • Uitleggen wat z/OS UNIX System Services is en wanneer je het gebruikt
    Lektionen
    1. Wat Zowe is
    2. Zowe Explorer in VS Code
    3. Zowe CLI en profielen
    4. z/OS UNIX System Services
    5. IBM Z Open Editor voor COBOL en JCL
    6. Scripts die jobs indienen en opvolgen
    Die Aufgabe

    Schrijf een script met de Zowe CLI dat je COBOL-programma uit de vorige module uploadt, compileert, uitvoert en de uitvoer lokaal opslaat. Lever het script met een README; een Compagnon voert het uit tegen IBM Z Xplore en moet zonder ISPF hetzelfde resultaat krijgen.

Compagnon

Das Handwerk beherrschen: größere Projekte, mit Review bei jedem Meilenstein.

3 Module · 92 Std.

  1. Db2, CICS en IMS

    40 Lernstunden

    De kernsystemen draaien op Db2 for z/OS voor data en CICS voor online transacties; in sommige omgevingen ook IMS. Je leert er programma's voor schrijven en ze begrijpen.

    • Db2 for z/OS
    • CICS Transaction Server
    • Enterprise COBOL
    • Zowe
    Lektionen, Aufgabe und was du danach kannst
    Was du danach kannst
    • SQL uitvoeren op Db2 for z/OS en embedded SQL in COBOL gebruiken
    • Uitleggen hoe CICS online transacties beheert
    • Een eenvoudig CICS-programma in COBOL schrijven en uitvoeren
    • De basis van IMS uitleggen: hiërarchische databank en transactiebeheer
    Lektionen
    1. Db2 for z/OS: tabellen, SQL en het verschil met andere databanken
    2. Embedded SQL in COBOL: precompile en bind
    3. CICS: transacties, programma's en resources
    4. Een CICS-programma met COMMAREA of channels
    5. IMS in grote lijnen
    6. Batch en online samen: consistentie en locking
    Die Aufgabe

    Bouw een COBOL-programma dat met embedded SQL klantgegevens uit een Db2-tabel leest en bijwerkt, en een CICS-transactie die een klant opzoekt. Lever code, JCL en schermafdrukken of logs van de uitvoering; een Meester controleert de code en de afhandeling van fouten (SQLCODE).

  2. REXX en batchplanning

    28 Lernstunden

    REXX is de scripttaal van z/OS, en batchplanning bepaalt welke jobs wanneer en in welke volgorde lopen. Samen houden ze de nachtelijke verwerking draaiende.

    • REXX
    • JCL
    • IBM Z Workload Scheduler (concepten)
    • IBM Z Xplore
    Lektionen, Aufgabe und was du danach kannst
    Was du danach kannst
    • REXX-scripts schrijven die datasets bewerken en taken automatiseren
    • Een batchketen ontwerpen met afhankelijkheden, herstartpunten en controles
    • Uitleggen hoe een planner zoals IBM Z Workload Scheduler een keten aanstuurt
    • Een mislukte job in een keten analyseren en een herstart voorstellen
    Lektionen
    1. REXX: de basis
    2. REXX in TSO en in batch
    3. Batchketens en afhankelijkheden
    4. Planners: concepten en voorbeelden
    5. Herstarten en herstellen
    6. Een nachtelijke verwerking opvolgen
    Die Aufgabe

    Ontwerp een batchketen van vijf jobs (inlezen, valideren, verwerken, rapporteren, archiveren) met JCL en een REXX-script dat controleert of de vorige stap goed eindigde. Lever een schema van de keten, de code en een draaiboek voor herstart na een fout in stap drie. Een Meester simuleert een fout en volgt je draaiboek.

  3. RACF en beveiliging op z/OS

    24 Lernstunden

    Op een mainframe staan de meest gevoelige gegevens van een organisatie. Je leert hoe RACF gebruikers, groepen en toegang beheert en hoe je een systeem controleert.

    • RACF
    • TSO
    • SMF (concepten)
    Lektionen, Aufgabe und was du danach kannst
    Was du danach kannst
    • Gebruikers, groepen en dataset-profielen in RACF uitleggen en lezen
    • Toegangsniveaus (READ, UPDATE, ALTER) correct toepassen volgens minimale rechten
    • RACF-rapporten interpreteren en te ruime rechten opsporen
    • Uitleggen hoe mainframebeveiliging aansluit bij audit en regelgeving in de financiële sector
    Lektionen
    1. Waarom mainframebeveiliging anders voelt, en waarom niet
    2. RACF: gebruikers, groepen en profielen
    3. Dataset- en algemene resourceprofielen
    4. Minimale rechten en scheiding van functies
    5. Logging en SMF-records
    6. Audit en controles
    Die Aufgabe

    Krijg een beschrijving van een (fictief) RACF-profieloverzicht van een verzekeraar en lever een auditrapport: welke rechten te ruim zijn, welke functies niet gescheiden zijn en welke wijzigingen je voorstelt met de bijbehorende RACF-commando's. Een Meester controleert de bevindingen en de commando's.

Meister

Was ein Meister selbstständig können muss, als Vorbereitung auf das Meisterstück.

2 Module · 75 Std.

  1. Git en CI voor mainframe

    35 Lernstunden

    Ook mainframecode hoort in Git met automatische builds en tests. Je leert een DevOps-pijplijn opzetten voor COBOL en JCL, en teams helpen de overstap te maken.

    • Git
    • GitHub Actions of Jenkins
    • Zowe CLI
    • IBM Dependency Based Build (concepten)
    • IBM Z Xplore
    Lektionen, Aufgabe und was du danach kannst
    Was du danach kannst
    • Mainframebroncode in Git beheren met branches en reviews
    • Een pijplijn opzetten die COBOL bouwt en test bij elke wijziging
    • Afhankelijkheden van copybooks en programma's laten bepalen wat opnieuw gebouwd moet worden
    • Een team begeleiden van een klassieke broncodebeheerder naar Git
    Lektionen
    1. Waarom Git op het mainframe
    2. Codepagina's en bestandsindeling: EBCDIC en ASCII
    3. Afhankelijkheidsgebaseerd bouwen
    4. Een pijplijn met Zowe en een CI-server
    5. Unit tests voor COBOL
    6. Een team meenemen in de verandering
    Die Aufgabe

    Zet een pijplijn op die bij elke push naar een Git-repository je COBOL-programma's naar z/OS stuurt, compileert, test en het resultaat terugmeldt. Lever de repository, de pijplijndefinitie en een verslag van een geslaagde en een bewust gefaalde build. Neal controleert de pijplijn.

  2. Modernisering: API's en hybride cloud

    40 Lernstunden

    Modernisering betekent zelden alles herschrijven. Je leert bestaande COBOL-logica ontsluiten via API's met z/OS Connect, het mainframe in een hybride cloud inpassen en een eerlijk moderniseringsadvies geven.

    • z/OS Connect
    • OpenAPI
    • CICS
    • Zowe
    • Claude Code
    Lektionen, Aufgabe und was du danach kannst
    Was du danach kannst
    • Een CICS- of batchprogramma ontsluiten als REST-API via z/OS Connect
    • Opties voor modernisering vergelijken: behouden, ontsluiten, herschrijven, migreren
    • Bestaande COBOL documenteren zodat nieuwe ontwikkelaars ermee verder kunnen
    • Een moderniseringsroadmap opstellen met risico's en kosten in tijd
    Lektionen
    1. Het mainframe in een hybride architectuur
    2. z/OS Connect en OpenAPI
    3. Beveiliging van API's naar het mainframe
    4. Bestaande code documenteren, ook met AI-hulp en menselijke controle
    5. Moderniseringsopties en hun valkuilen
    6. Een roadmap voor een klant
    Die Aufgabe

    Ontsluit de CICS-transactie uit een eerdere module als REST-API met een OpenAPI-beschrijving en bouw een kleine webpagina die ze aanroept. Lever daarnaast technische documentatie van een bestaand COBOL-programma van minstens vijfhonderd regels (bijvoorbeeld uit een open-sourceproject). Neal beoordeelt de API, de beveiliging en de documentatie.

Das Meisterstück

So wirst du Meister in diesem Handwerk

Je levert echt werk voor een organisatie met een mainframe of voor een open-sourceproject zoals Zowe: bijvoorbeeld een batchketen moderniseren met Git en CI, een kernprogramma documenteren en ontsluiten via een API, of een RACF-audit met opgevolgde verbeteringen. Neal beoordeelt het werk, de documentatie en de overdracht aan het team.

Echte Arbeit, beurteilt von Neal. Meister bist du pro Handwerk, nicht in der ganzen IT auf einmal.

Für Kunden

Was du damit für Kunden tun kannst

Was ein Kunde von dir verlangen kann, sobald du dieses Handwerk beherrschst, und ab welchem Rang. Die Dauer ist ein Richtwert.

  • Ab Meister

    COBOL-documentatie en API-ontsluiting

    Je oude, bewezen programma's worden begrijpelijk voor nieuwe mensen en bereikbaar voor je web- en mobiele toepassingen, zonder ze te herschrijven.

    Was du lieferst

    • Technische documentatie van de gekozen programma's
    • Overzicht van datastromen en afhankelijkheden
    • REST-API's via z/OS Connect met OpenAPI-beschrijving
    • Beveiligingsadvies voor de API's
    Dauer
    3 tot 8 weken
    Für wen
    Banken, verzekeraars en overheidsdiensten met kernsystemen op het mainframe

  • Ab Meister

    Git en CI voor je mainframeteam

    Je mainframeteam werkt met Git, reviews en automatische builds, zoals de rest van je IT, zodat wijzigingen sneller en veiliger in productie gaan.

    Was du lieferst

    • Analyse van de huidige werkwijze
    • Proefpijplijn voor één applicatie
    • Training voor het team in Git en Zowe
    • Stappenplan voor de rest van het portfolio
    Dauer
    4 tot 10 weken
    Für wen
    IT-afdelingen met een mainframeteam dat moderner wil werken

  • Ab Compagnon

    Zowe en VS Code voor je team

    Je ontwikkelaars werken op het mainframe vanuit VS Code en hun terminal, wat nieuwe collega's veel sneller op weg helpt.

    Was du lieferst

    • Installatie en configuratie van Zowe Explorer en CLI
    • Gedeelde profielen en instellingen
    • Workshop met oefeningen op jullie eigen code
    • Handleiding voor nieuwe medewerkers
    Dauer
    2 tot 5 dagen
    Für wen
    Mainframeteams die nieuwe, jongere collega's willen aantrekken en inwerken

  • Ab Meister

    RACF-toegangsreview

    Je weet wie wat mag op je mainframe, waar de rechten te ruim zijn en wat je moet aanpassen om sterk te staan bij een audit.

    Was du lieferst

    • Analyse van RACF-profielen en rechten
    • Rapport met bevindingen naar prioriteit
    • Voorgestelde wijzigingen met commando's
    • Opvolging na uitvoering
    Dauer
    1 tot 3 weken
    Für wen
    Organisaties met een mainframe die een audit voorbereiden of hun beveiliging willen nakijken

  • Ab Compagnon

    Batchketens in kaart brengen

    Je nachtelijke verwerking is niet langer een zwarte doos: elke keten is beschreven met haar jobs, afhankelijkheden en wat te doen als er iets misloopt.

    Was du lieferst

    • Schema's van de batchketens
    • Beschrijving van elke job en zijn invoer en uitvoer
    • Draaiboeken voor herstart
    • Lijst van risico's en verbeterpunten
    Dauer
    2 tot 6 weken
    Für wen
    Mainframeteams waar kennis bij een paar ervaren mensen zit die binnenkort vertrekken
Was du nach dem Atelier machen kannst

Arbeit

Berufe auf dem belgischen Markt

So heißen die Jobs, zu denen dieses Handwerk führt. Eine Ausbildung ist keine Jobgarantie: Dein Portfolio und deine Arbeit machen den Unterschied.

  • Mainframe developer
  • COBOL developer
  • z/OS system programmer
  • Mainframe operator
  • Db2 for z/OS DBA
  • CICS specialist
  • Mainframe security specialist (RACF)
  • Mainframe DevOps engineer

Zertifikate

Zertifikate, auf die die Module vorbereiten

Echte Zertifikate, ausgestellt vom Anbieter selbst. Wir stellen sie nicht aus: Die Prüfung legst du beim Anbieter ab. Prüf den aktuellen Inhalt und Preis immer beim Anbieter.

  • IBM Z Xplore digitale badges (Concepts, Advanced, Expert)

    AnbieterIBM

    Gratis badges die je haalt door de uitdagingen op IBM Z Xplore af te werken; geen examencertificaat, maar een erkend bewijs van praktijk. Sluit aan bij alle leerlingmodules.

Lesekomfort

Mach die Website leichter lesbar. Deine Wahl bleibt auf diesem Gerät gespeichert.

Textgröße

Lieber die Einstellungen deines Geräts (Zoom, Screenreader, Dunkelmodus)? Die funktionieren hier auch.