Naar de inhoud
Atelierby nealvdv
WerkbankBegin gratis

Voorkeuren

Terug naar De Kaart

Ambacht · Bouwen

Data & databanken

Gegevens bewaren, bevragen en begrijpen, zonder ze kwijt te raken.

  • 9 modules
  • 267 studie-uren

Begin gratis met dit ambacht

WerkroosterModules en indicatieve studie-uren per rang
RangModulesUren
Leerling367
Compagnon4115
Meester285
Samen9267

Waarom dit ambacht

Software komt en gaat, gegevens blijven: klantenlijsten, bestellingen, ledenbestanden en metingen zijn vaak het waardevolste wat een organisatie heeft. In dit ambacht leer je ze goed modelleren in PostgreSQL, snel en veilig bevragen, beschermen met back-ups en de AVG, en er inzichten uit halen die een zaakvoerder echt helpen beslissen.

Wat je vooraf nodig hebt

Niets voor de eerste module. Vanaf SQL helpt de leerlingmodule JavaScript en TypeScript of Python uit Programmeren.

Het leerplan

Modules per rang

Elke module heeft lessen en één opdracht met een resultaat dat iemand anders kan nakijken. De uren zijn indicatief.

Je voortgang

Je vinkt modules af op dit toestel; er gaat niets naar een server. Op de Werkbank bewaar je je pad in een account, dien je je opdrachten in en krijg je het meesterteken van Neal.

Leerling

De basis. Met deze modules en een compagnonsproef word je Compagnon.

3 modules · 67 u

  1. Spreadsheets goed gebruikt

    12 studie-uren

    Je leert dat de meeste data begint in een spreadsheet, en hoe je die zo opbouwt dat ze betrouwbaar blijft en later vlot naar een databank kan.

    • LibreOffice Calc
    • Microsoft Excel
    • Google Sheets
    Lessen, opdracht en wat je daarna kunt
    Wat je daarna kunt
    • Een spreadsheet opbouwen als tabel: één rij per ding, één kolom per eigenschap
    • Validatie, vaste keuzelijsten en beveiligde cellen instellen
    • Gegevens samenvatten met draaitabellen en zoekfuncties
    • Herkennen wanneer een spreadsheet te klein wordt
    Lessen
    1. Waarom zoveel bedrijven op een spreadsheet draaien
    2. Tabellen in plaats van opmaak
    3. Gegevensvalidatie en keuzelijsten
    4. Formules die je volgend jaar nog snapt
    5. Draaitabellen en zoekfuncties
    6. Van spreadsheet naar databank: de signalen
    De opdracht

    Herbouw het rommelige ledenbestand van een fanfare (je krijgt een realistisch voorbeeld met dubbele namen, lege cellen en kleuren als betekenis) tot een nette tabel met validatie en een draaitabel met leden per instrument en betaalstatus. Een begeleider voert vijf foute gegevens in en de validatie moet ze allemaal tegenhouden.

  2. SQL: vragen stellen aan je data

    30 studie-uren

    Je leert SQL, de taal waarmee je al vijftig jaar met databanken praat, en je stelt er echte vragen mee aan echte gegevens.

    • PostgreSQL
    • psql
    • DBeaver
    • PGlite
    Lessen, opdracht en wat je daarna kunt
    Wat je daarna kunt
    • Gegevens opvragen met SELECT, WHERE, ORDER BY en LIMIT
    • Tabellen combineren met joins
    • Samenvatten met GROUP BY en aggregaten
    • Gegevens toevoegen, wijzigen en verwijderen binnen een transactie
    • Een complexe vraag opbouwen met subqueries en CTE's
    Lessen
    1. Wat een relationele databank is
    2. SELECT, WHERE en sorteren
    3. Joins: inner, left en wat er misgaat
    4. Groeperen en tellen
    5. INSERT, UPDATE, DELETE en transacties
    6. CTE's en subqueries
    7. Window functions in de praktijk
    De opdracht

    Je krijgt de databank van een fictieve fietsverhuur aan de kust. Beantwoord twaalf vragen van de zaakvoerder in SQL (bijvoorbeeld: welke fietsen staan het vaakst stil, welke maand bracht het meest op). Een begeleider draait je queries en vergelijkt de uitkomsten met de juiste antwoorden.

  3. Datamodellering

    25 studie-uren

    Je leert de werkelijkheid van een klant vertalen naar tabellen, sleutels en relaties die kloppen, zodat fouten gewoon niet kunnen ontstaan.

    • PostgreSQL
    • dbdiagram.io
    • Mermaid
    • DBeaver
    Lessen, opdracht en wat je daarna kunt
    Wat je daarna kunt
    • Entiteiten, relaties en kardinaliteit tekenen in een ERD
    • Een model normaliseren en weten wanneer je bewust afwijkt
    • Primaire sleutels, vreemde sleutels en constraints kiezen
    • De juiste datatypes kiezen, ook voor geld, datums en tijdzones
    Lessen
    1. Luisteren naar de klant: zelfstandige naamwoorden en werkwoorden
    2. Entiteiten en relaties
    3. Sleutels en constraints
    4. Normaliseren zonder dogma
    5. Datatypes: geld, tijd, tekst en JSON
    6. Het model tekenen en uitleggen
    De opdracht

    Ontwerp het datamodel voor een garage met klanten, wagens, onderhoudsbeurten, onderdelen en facturen, als ERD en als SQL-script dat in PostgreSQL draait. Een begeleider probeert onmogelijke gegevens in te voeren (een factuur zonder klant, een negatieve prijs) en de databank moet ze weigeren.

Compagnon

Het vak beheersen: grotere projecten, met nalezing per mijlpaal.

4 modules · 115 u

  1. PostgreSQL in de praktijk

    35 studie-uren

    Je leert PostgreSQL gebruiken zoals in echte projecten: migraties, rollen en rechten, gehoste databanken zoals Neon, en lokaal ontwikkelen met PGlite.

    • PostgreSQL
    • Neon
    • PGlite
    • pg_dump
    • Drizzle Kit
    Lessen, opdracht en wat je daarna kunt
    Wat je daarna kunt
    • Schemawijzigingen beheren met versiebeheerde migraties
    • Rollen en rechten instellen volgens het principe van minste rechten
    • Een gehoste PostgreSQL (zoals Neon) opzetten met branches per omgeving
    • Lokaal en in tests werken met PGlite
    • Een back-up maken en, belangrijker, terugzetten
    Lessen
    1. PostgreSQL installeren en verkennen
    2. Migraties: elke wijziging in Git
    3. Rollen, rechten en verbindingen
    4. Gehoste Postgres: Neon en alternatieven
    5. Lokaal ontwikkelen met PGlite
    6. Back-ups, point-in-time recovery en hersteltests
    7. Monitoring: wat moet je in de gaten houden
    De opdracht

    Zet voor de garagedatabank uit de vorige module een volledig project op: migraties in Git, een productie- en testomgeving op Neon, aparte rollen voor de app en voor rapportage, en een gedocumenteerde hersteltest. Een Meester verwijdert een tabel in de testomgeving en jij zet ze terug volgens je eigen procedure.

  2. Indexen, queryplannen en ORM's

    30 studie-uren

    Je leert waarom een query traag is en hoe je hem snel maakt, en wanneer een ORM helpt of juist in de weg zit.

    • PostgreSQL
    • EXPLAIN ANALYZE
    • pg_stat_statements
    • Drizzle ORM
    • SQLAlchemy
    Lessen, opdracht en wat je daarna kunt
    Wat je daarna kunt
    • Een queryplan lezen met EXPLAIN ANALYZE
    • De juiste index kiezen: B-tree, samengesteld, gedeeltelijk of GIN
    • Het N+1-probleem herkennen en oplossen
    • Kiezen tussen een ORM, een querybuilder en gewone SQL, met argumenten
    Lessen
    1. Hoe PostgreSQL een query uitvoert
    2. EXPLAIN en EXPLAIN ANALYZE lezen
    3. Indexsoorten en hun kosten
    4. Trage queries vinden met pg_stat_statements
    5. ORM's, querybuilders en SQL
    6. Het N+1-probleem
    7. Paginering en grote tabellen
    De opdracht

    Je krijgt een webshopdatabank met een miljoen bestellingen en vijf trage pagina's. Maak elke onderliggende query meetbaar sneller, met een EXPLAIN ANALYZE voor en na, en motiveer elke index. Een Meester controleert de metingen en vraagt welke prijs elke index heeft bij het schrijven.

  3. Data en de AVG

    20 studie-uren

    Je leert persoonsgegevens behandelen zoals de AVG (GDPR) het vraagt: niet meer verzamelen dan nodig, niet langer bewaren dan nodig, en kunnen tonen wat je ermee doet.

    • PostgreSQL
    • pg_cron
    • Markdown
    Lessen, opdracht en wat je daarna kunt
    Wat je daarna kunt
    • Persoonsgegevens in een datamodel herkennen en markeren
    • Dataminimalisatie toepassen in formulieren en tabellen
    • Bewaartermijnen technisch afdwingen met automatische opkuis
    • Een verzoek tot inzage of verwijdering uitvoeren in een echte databank
    • Samenwerken met wie het verwerkingsregister bijhoudt
    Lessen
    1. De AVG voor wie databanken bouwt
    2. Persoonsgegevens en gevoelige gegevens
    3. Minimalisatie: wat heb je echt nodig
    4. Bewaartermijnen en automatisch opkuisen
    5. Pseudonimiseren en anonimiseren
    6. Rechten van betrokkenen in de praktijk
    7. De Gegevensbeschermingsautoriteit en wanneer je een datalek meldt
    De opdracht

    Licht de databank van een sportclub (oefendataset) door op persoonsgegevens: lever een overzicht van wat waarom bewaard wordt, een voorstel om te minimaliseren, een script dat gegevens van oud-leden na de afgesproken termijn opkuist en een procedure voor een inzageverzoek. Een Meester dient een inzageverzoek in en jij voert het uit.

  4. Analytics en dashboards

    30 studie-uren

    Je leert van ruwe gegevens een dashboard maken dat een zaakvoerder in één oogopslag begrijpt, met de juiste cijfers en zonder misleidende grafieken.

    • Metabase
    • Power BI
    • PostgreSQL
    • SQL
    Lessen, opdracht en wat je daarna kunt
    Wat je daarna kunt
    • Met de klant de vijf cijfers vinden die er echt toe doen
    • Een rapportagetabel of view bouwen bovenop operationele data
    • Een dashboard bouwen in Metabase of Power BI
    • De juiste grafiek kiezen en misleiding vermijden
    • Een dashboard automatisch laten verversen en delen met de juiste mensen
    Lessen
    1. Van vraag naar cijfer
    2. KPI's die ergens over gaan
    3. Rapportagetabellen en views
    4. Metabase en Power BI
    5. Grafieken kiezen en eerlijk tonen
    6. Delen, rechten en verversen
    De opdracht

    Bouw voor een bakkerij met drie filialen een dashboard met omzet per filiaal, verkoop per product, verloren brood en drukte per uur, op basis van een geleverde kassa-export. De bakker (of een Meester in die rol) moet zonder uitleg drie vragen correct kunnen beantwoorden met jouw dashboard.

Meester

Wat een Meester zelfstandig moet kunnen, als voorbereiding op de meesterproef.

2 modules · 85 u

  1. Datapijplijnen en datakwaliteit

    45 studie-uren

    Je leert gegevens uit verschillende bronnen betrouwbaar samenbrengen, opschonen en controleren, zodat rapporten en applicaties op juiste data draaien.

    • Python
    • dbt
    • PostgreSQL
    • GitHub Actions
    • Dagster
    Lessen, opdracht en wat je daarna kunt
    Wat je daarna kunt
    • Een ETL- of ELT-pijplijn ontwerpen en plannen
    • Gegevens uit API's, CSV-exports en databanken samenbrengen
    • Datakwaliteitsregels opstellen en automatisch testen
    • Een pijplijn bewaken en fouten zichtbaar maken voor ze schade doen
    • Transformaties versioneren en documenteren met dbt
    Lessen
    1. ETL en ELT
    2. Bronnen: API's, exports en databanken
    3. Transformeren met SQL en dbt
    4. Datakwaliteit: volledigheid, juistheid, tijdigheid
    5. Plannen en bewaken
    6. Herstarten zonder dubbele gegevens
    7. Documentatie en lineage
    De opdracht

    Bouw voor een kmo een pijplijn die elke nacht de webshopbestellingen, de voorraad uit een CSV van het magazijn en de facturen uit het boekhoudpakket samenbrengt in één rapportagedatabank, met kwaliteitstests. Neal stuurt een kapotte bronfile in en controleert dat de pijplijn stopt, waarschuwt en niets half laadt.

  2. Data science met Python

    40 studie-uren

    Je leert met Python en pandas gegevens verkennen, verbanden zoeken en eenvoudige voorspellingen maken, en eerlijk zeggen wat de data wel en niet bewijst.

    • Python
    • pandas
    • Jupyter
    • matplotlib
    • scikit-learn
    • uv
    Lessen, opdracht en wat je daarna kunt
    Wat je daarna kunt
    • Een dataset verkennen en opschonen met pandas
    • Verbanden tonen met grafieken en eenvoudige statistiek
    • Een eenvoudig voorspellend model bouwen en evalueren met scikit-learn
    • Correlatie en oorzaak uit elkaar houden in je conclusies
    • Je analyse reproduceerbaar maken in een notebook
    Lessen
    1. Notebooks en reproduceerbaarheid
    2. pandas: inlezen, filteren, groeperen
    3. Opschonen en ontbrekende waarden
    4. Visualiseren met matplotlib
    5. Beschrijvende statistiek zonder angst
    6. Een eerste model met scikit-learn
    7. Eerlijk rapporteren
    De opdracht

    Analyseer een open dataset van een Belgische overheid (bijvoorbeeld van Statbel of het Vlaamse open-dataportaal) en beantwoord een vraag die een gemeente of vereniging zou kunnen stellen. Lever een reproduceerbaar notebook en een samenvatting van één pagina. Neal draait het notebook opnieuw en toetst of je conclusies door de data gedragen worden.

De Meesterproef

Zo word je Meester in dit ambacht

Je ontwerpt of herbouwt de datakant van een echte organisatie, als klantopdracht of als bijdrage aan een open-sourceproject: datamodel, migraties, back-up met bewezen hersteltest, AVG-maatregelen en minstens één rapport of dashboard dat effectief gebruikt wordt. Neal controleert het model, laat een hersteltest uitvoeren en spreekt met de gebruikers van het rapport.

Echt werk, beoordeeld door Neal. Je bent Meester per ambacht, niet in heel het vak tegelijk.

Voor klanten

Wat je hiermee voor klanten kunt doen

Wat een klant van je kan vragen zodra je dit ambacht beheerst, en vanaf welke rang. De duur is indicatief.

  • Vanaf Compagnon

    Van Excel naar databank

    Uw belangrijke spreadsheets worden een echte databank met een eenvoudig invoerscherm, zodat er niets meer dubbel, kwijt of fout staat.

    Wat je oplevert

    • Datamodel afgestemd op uw werking
    • Overgezette en opgeschoonde gegevens
    • Eenvoudig invoer- en zoekscherm
    • Automatische back-ups
    Duur
    1 tot 4 weken
    Voor wie
    Kmo's, verenigingen en zelfstandigen die op gedeelde spreadsheets draaien

  • Vanaf Compagnon

    Dashboard voor de zaakvoerder

    U ziet elke ochtend in één scherm hoe uw zaak draait: omzet, bestellingen, voorraad of wat voor u telt.

    Wat je oplevert

    • Gesprek over de cijfers die ertoe doen
    • Koppeling met uw kassa, webshop of boekhouding
    • Dashboard dat zichzelf ververst
    • Korte uitleg aan u en uw team
    Duur
    1 tot 3 weken
    Voor wie
    Zaakvoerders van winkels, horeca en kmo's

  • Vanaf Meester

    Databankdoorlichting

    Uw applicatie wordt traag of u twijfelt of uw gegevens veilig staan. Wij kijken onder de motorkap en zeggen wat er beter moet.

    Wat je oplevert

    • Analyse van trage queries en indexen
    • Controle van back-ups met een echte hersteltest
    • Controle van rechten en toegang
    • Rapport met prioriteiten
    Duur
    2 tot 5 dagen
    Voor wie
    Bedrijven met een eigen applicatie op PostgreSQL of een andere relationele databank

  • Vanaf Compagnon

    AVG-opkuis van uw gegevens

    U weet welke persoonsgegevens u bewaart, waarom en hoe lang, en oude gegevens worden voortaan automatisch opgeruimd.

    Wat je oplevert

    • Overzicht van persoonsgegevens in uw systemen
    • Voorstel tot minimalisatie
    • Automatische opkuis volgens bewaartermijnen
    • Procedure voor inzage- en verwijderverzoeken
    Duur
    3 tot 10 dagen
    Voor wie
    Verenigingen, scholen, praktijken en kmo's met klant- of ledenbestanden

  • Vanaf Meester

    Gegevens automatisch samenbrengen

    Gegevens uit uw webshop, kassa, boekhouding en andere systemen komen elke dag vanzelf samen, gecontroleerd en klaar voor rapportage.

    Wat je oplevert

    • Ontwerp van de dataflow
    • Automatische pijplijn met kwaliteitscontroles
    • Waarschuwingen bij fouten
    • Documentatie en overdracht
    Duur
    3 tot 8 weken
    Voor wie
    Groeiende kmo's met gegevens verspreid over meerdere pakketten
Wat je na het Atelier kunt doen

Werk

Beroepen op de Belgische markt

Zo heten de jobs waar dit ambacht naartoe leidt. Een opleiding is geen jobgarantie: je portfolio en je werk maken het verschil.

  • Database developer
  • Data analyst
  • BI developer
  • Data engineer
  • Analytics engineer
  • Database administrator (DBA)
  • Data scientist
  • Data protection officer (DPO)

Certificaten

Certificaten waar de modules op voorbereiden

Echte certificaten, uitgereikt door de uitgever zelf. Wij reiken ze niet uit: het examen leg je af bij de uitgever. Kijk de actuele inhoud en prijs altijd bij de uitgever na.

  • Microsoft Certified: Power BI Data Analyst Associate (PL-300)

    UitgeverMicrosoft

    Rapporten en dashboards in Power BI; sluit aan bij de module Analytics en dashboards.

  • EDB Certified Associate – PostgreSQL

    UitgeverEDB (EnterpriseDB)

    Er bestaat geen officieel certificaat van het PostgreSQL-project zelf; dit is een gangbaar leverancierscertificaat voor beheer van PostgreSQL.

  • PCED – Certified Entry-Level Data Analyst with Python

    UitgeverOpenEDG Python Institute

    Instapcertificaat data-analyse met Python; sluit aan bij de module Data science met Python.

  • CIPP/E – Certified Information Privacy Professional/Europe

    UitgeverIAPP (International Association of Privacy Professionals)

    Europese privacywetgeving, waaronder de AVG; voor wie dieper wil gaan dan de module Data en de AVG.

Leesgemak

Maak de site makkelijker om te lezen. Je keuze blijft bewaard op dit toestel.

Tekstgrootte

Gebruik je liever de instellingen van je toestel (zoom, schermlezer, donkere modus)? Die werken hier ook gewoon.